Champagne

Når drikk ein Champagne?

Eit produkt av flaskegjæring I kva anledningar passar det med Champagne? I mine auge er svaret ALLTID! Den friske, syrlege og boblande vinen er ei sann glede i ei flaske.

Namnet Champagne har sitt opphav frå ein region nordvest i Frankrike. Området er satt saman av ca. 35 000 hektar og har underområda Montagne de Reims, Vallée de la Marne, Côte des Blancs, Côte de Sézanne og Aube.

269330611_1f53fe696e_b.jpg

Ein kvitvin kan vere så boblete og smakfull den berre vil, men om den ikkje kjem akkurat frå dette området kan den ikkje kalle seg Champagne. Det heile starta for mange millionar år sidan då området som i dag er kjent for å vere Champagne, var dekka av hav. Det har resultert i eit jordsmonn som er karrig og prega av kalkholdig kritt. Det gir eit perfekt vekstforhold til druer kombinert med klimaet i Champagne. Som med andre områder, område det nokre plassar som er betre enn andre. Dette kjem tydleg fram også her. Derfor har dei beste områda blitt klassifisert som Grand Cru. Grand Cru er det høgaste kvalitetsgruppa innan fleire franske vinområder.

Champagne kan berre bli laga av tre druetypar; den kvite Chardonnay, eller dei to raude Pinot Noir eller Pinot Meunier.

Drua si karakter er viktig Kven bidreg med kva? Og kvar trivst dei best? I hovudsak kan vi seie at Chardonnay dominerar i Côte des Blancs, Vallée de la Marne er det mest av Pinot Menuier og Montagne de Reims er det Pinot Noir. Klima er kjøleg og gjer at modninga av druene varierar mykje frå år til år, og det sikrar normalt også eit høgt syrenivå i både druer og vinar.

Kort kan vi karakterisere Chardonnay med friskheit, elegans og eit klart aromabilde, Pinot noir med fylde og smaksrikdom, samt Pinot Meuier gir lettare vinar enn Pinot Noir. Likevel er den godt egna som blandingsdrue og den gir 1% meir alkohol i mindre bra årgangar og den held betre på syre i varme årgangar. Som tidlegare nemnt, er Pinot Meunier den drua som trivst best i det kjølige området i Vallée de la Marne.

Dei tre druetypane som er nemnt ovanfor er dei mest nytta druene i Champagne. Likevel er det tillatt med tre andre, sjølv om dei er lite nytta. Druetypane er Petit Meslier, Pinot Blanc og Arbanne.

Det kan maksimalt pressast 2 550 liter most av 4 000 kg druer i champagne. Av den mengda kasserast ofte dei 50 liter fordi det kan innehalde eventuell støv og skitt frå drueskala. Dei neste 2 000 liter utgjer den beste mostkvaliteten, medan dei siste 500 liter utgjer ”halen”, la taille.

Framstillingsprosessen er i dag reindyrka og nedfelt i lovgivinga. Metoden for produksjon av champagne kallast ”tradisjonelle metode”(Méthode Traditionelle). Den same prosessen kan bli nytta i andre området, som til dømes produksjonen av andre musserande vinar; franske Crémant, spansk Cava, italiensk Prosecco med meir. Igjen, sjølv om andre område nyttar sama framstillingsmetode som i Champagne kan dei ikkje skrive ”Champagne” på etiketten sin. På etiketten står det heller ”Méthode Traditionelle” eller ”Metodo Classico”, fordi Champagne-området er områdebeskytta.

2166912864_5fdd25aeb0_o.jpg

Framstillingsteknikken av Champagne Metoden for å framstille Champagne vert kalla Méthode Traditionelle, eller Méthode Classique. Denne framstillinga blir nytta i andre område for å få musserande vinar, men det er ein dyr framstillingsteknikk og derfor kan andre områder nytte billigare framstillingsteknikkar. Kort sagt kan vi forklare teknikken som gjennomføring av gjæring på flaske for at CO2 som blir danna via denne prosessen, blir bevart som boblar i den ferdige vinen.

I hovudsak byrjar framstillinga med ein basevin. Som med andre vinar blir den framstilt på same måte, anten ved blå, kvite eller blanding av begge druetypane. Ei blanding av sukker, gjær og vin (liqueur de tirage). For å få effekten av vin med bobler blir den tappa på flaske og ei ny gjæring startar. Det fører til at ein del botnfall blir danna. Botnfall som blir lagra i flaska over tid vil gradvis gjennomgå ein autolyse. Det vil sei at dei døde gjærcellene gjennomgår ein enzymatisk prosess som gir vinen større kompleksitet. Den delen gir større kompleksitet og kan minnast om aromane som ristet og generelt sett aroma mot brød, noko som kler ein Champagne! For at Champagnen skal få tilført desse aromane må flaska helst ligge med bunnallet i fleire år. Vinguden Janics Robertson (dama som står bak blant anna ”The World Atlas of Wine) har uttalt seg at det er først etter seks år at autolysekarakteren verkeleg slår ut i full blom.

Det er ikkje slik at vi drikk vinen med bunnfallet i, den må fjernast. Det heile startar ved at flaska sakte men sikkert blir reist frå horisontal til vertikal posisjon. Då står flaska opp ned. Grunnen er at botnfallet skal samlast i flaskehalsen over korken. Den prosessen blir kalla remuage. Før hadde ein eigne spesialistar som utførte akkurat denne handlinga. Det var vanleg at prosessen tok seks veker og blei gjort ved hand. I dag har det endra seg, ein nyttar heller maskiner som bruker nokre få dagar i store gyropaletter. Det er ei maskina som langsamt fraktar gjærcellene til flaskehalsen. Flaskehalsen blir fryst frosen ned, korken blir fjerna og det frosne botnfallet blir skote ut (dégorgement). Som ei finesse blir sødmegraden til vinen dosert med ei blanding av vin og sukker - Liqueur d´expédition. Deretter korkast vinen og er klar for sal.

Kor mykje sukker er det i vinen?

Det er doseringa av sukker som avgjer sødmegraden av vinen. Graden blir delt inn i seks ulike kategoriar:

1571127347_3fc589407b_o.jpg

Kor mykje sukker er det i vinen? Det er doseringa av sukker som avgjer sødmegraden av vinen. Graden blir delt inn i seks ulike kategoriar: [table caption="Dosage" width="500" colwidth="250" colalign="left|left|"] Grad,Gram per liter Zero dosage ,0-3 Extra brut,0-6 Brut,0-12 Extra sec,12-17 Sec,17-32 Demi-sec,32-50 Doux,50+ [/table]

Det er ikkje til å leggje skjul på, men framstillinga av champagne, Méthode Traditionelle, er tidkrevande og kostbar. Derfor finst det andre framstillingsmetodar som blir nytta.

Vinmarksklassifikasjonane Vinmarken i Champagne graderast på ein skala frå 80-100. Kvart år fastsettast ein druepris. Druene betalast etter vinmarka si klassifikasjon, slik at druene frå vinmarker med dei beste vurderinga (100%) får full pris, medan druene frå lågare rangerte vinmarkar får redusert drueprisen i samsvar til prosentsatsen.

Grand Cru – 100% Premier Cru – 90-99%

Det er alt i alt 17 kommunar med status som Grand Cru, blant anna: Aÿ, Avize, Cremant, Le Mesnil, Oger og Sillery er blant dei mest berømte.

Ei betre forståing av kva som står på etiketten:

  • Blanc de Blancs: Berre laga av Chardonnay
  • Blanc de Noirs: Laga av Pinot Noire og Pinot Menuier, spesielt kjent frå Aube.
  • Rosé: Ei blanding av raud og kvit basevin før den andre gjæringa går føre seg på flaska. Den boblande vinen kan variere i farge og kvalitet.
  • Non-vintage (NV): Den tradisjonelle champagnen som er produsert av meir enn 80% frå regionen. Krav om kvile på botnfallet i minst 12 månader i tillegg til 3 månader.
  • Vintage: Produsert frå ein årgang og blir berre nytta i gode årgangar.

I tillegg kan du sjå dei to koda bokstavane:

  • NM (négociant-manipulant) – ein av dei største husa.
  • RM (récoltant-manipulant) – ein produsent som lagar sin eigen vin.
  • CM (coopérative de manipulation) – ein av kooperativa.
  • RC (récoltant-coopérateur) – eit medlem av kooperativet som sel kooperativet under sitt merkenamn.
  • MA (marque d´acheteur) – er eit merke som er eigd av eit supermarked eller ein vinkjøpmann.

Det er ca.16 000 dyrkarar i Champagne, og med ein kostbar, krevjande og langvarig framstillingsprosess har det i regionen vore eit behov for store einingar til å forstå både produksjon, lagring, marknadsføring og sal.

Det er inga overrasking, men Champagne er ein klassikar. Den friske, toasta kombinasjonen av herlege aroma med tydlege bobler gir store begeistringar. Det er difor ein god marknad i Noreg. Mange liker Champagne frå dei større husa, medan andre likar også å prøve dei mindre kjende. Alle har sine preferansar og så lenge du har funne dine preferansar og er villeg til å prøve nye smakar er du på god veg. Det er eit hav (bokstavleg talt sett frå historisk tid) med nye opplevingar og smakar.