Nyttårsmiddag

BRING THE TURKEY!

Kva står på menyen på nyttårskvelden?

Dei mange tradisjonelle norske rettane har faste dagar i jula, men ettersom vi stadig vert påverka av andre kulturar har kalkunen funne seg til rette på norske middagsbord. Etter mi oppfatning er det ingenting som smakar betre en kalkun, waldorfsalat og ein god fløytesaus på nyttårskvelden.

Ved utvekslingsopphaldet mitt i USA kom den amerikanske tradisjonen meg nær. Generelt vil eg beskrive den amerikanske kulturen som vel overdriven og voldsom. Evne til å markere dei ulike merkedagane eller høgtidene til skyene, nådde nye dimensjon for meg. Med oppveksten i Sogn har ein lært kva dei viktige verdiane inneheld, og betydinga av å halde beina godt planta på jorda. Den trygge ballasten er alfa og omega, men det betyr ikkje at ein kan lære og ta av andre kulturar.

I USA fekk Thanksgiving og Christmas Eve eit nytt synspunkt. Den fjerde torsdagen i november står Thanksgivinghelga for tur. Over fire dagar samlast vener, familie og naboar for å bruke tid på kvarandre. I tillegg er julehandelen svært sentral.

Heime hjå vertsfamilien min stod både kalkun og skinke på menyen. Vertsmammaen min delte ikkje same gleda ved å stå på kjøkkenet som mange andre, men då ho fyrst slo på stortromma smakte maten himmelsk. Kjøtet var perfekt steikt og som tilbehør serverte ho søtpotet, tranebærgelé, saus og andre grønsaker. Det å lære av deira kultur, atmosfære og tradisjon ga maten ein ny smak.

Kalkunkjøtet er lyst, magert og har lite eigekarakter samanlikna med dei mange andre kjøttypane vi kan velje mellom. Generelt ved lyst kjøt vil ein finne feitt som i hovudsak ligg mellom kjøtet og skinnet. Ein er gjerne forsiktig med varmen og let kjøtet godgjere seg i nokre timar i omnen. For å oppnå optimal kvalitet vil ein vere varsam med steikinga for å unngå tørt og kjedeleg kjøt.

Kalkunen byr på eit reint og lyst kjøt der stuffing og tilbehør er svært essensielt i smaksbilete. Val av vin vil derfor vere avgjerande for kva tilbehør ein går for.

Kalkunmåltidet mitt består av klassiske val. Det viktigaste tilbehøret vil truleg vere waldorfsalat og ein god fløytesaus. Med erter og søtpotetstappe er ein i mål. Berre å lese desse få linjene får meg til å drøyme og lengte etter måltidet.

Kva skal ein drikke til?

Fleire val vil ein finne som gode, men tilbehøret vil spele ei sentral faktor for å oppnå den optimale kombinasjonen. Ettersom kalkun høyrer nyttårsmiddagen til, vil eg minimum ha ei flaske av bobler på bordet. Ei flaske musserande er ingen vin lik. Dei reine aroma byr generelt på friske eple frå kjøligare klima, mens musserande frå varmare områder vil få ei varmare frukt gjerne mot pære. Til kalkun vil ein tørr, fruktig, frisk med gjerne god fylde vere det optimale til maten.

Bildet er henta på Flickr og har ei Creative Commons-lisens
Bildet er henta på Flickr og har ei Creative Commons-lisens

Musserande

  • Ch. Grand Housteau Crémant de Bordeaux Brut - Musserande frå Bordaux som er laga på Sémillon 70%, Muscadelle 30%. Gule eple, sitrus og hint av noko som kan minnast om kjeks. Vinen er rein og fruktig, byr på aroma av grøne eple, sitrus og igjen får ein kjeks på ettersmaken. Ein overraskande og bra oppleving.
  • Jacquesson Cuvée non 736 – Kvar skal eg byrje? Dette er fantastisk godt! Laga på Pinot Noir og Chardonnay med tørr, flott struktur med svært god friskheit og fylde. Aroma av sitrus, eple, toast og ei flott mineralsk tone. Moussen er elegant og nydeleg, med ei lang ettersmak.
  • Camille Savès Bouzy Grand Cru Millèsime 2000 – Svært aromatiske tonar. Toast, mandlar som nesten går mot marsipan, gule og raude eple med ei mineralsk tone på nasen. Klar, kompleks og svært aromatisk i munn. Igjen kjem det gule og raude eple, nøtter, mineralsk tone med ei avslutning mot sitrus med ein elegent mousse.

Kvitvin & raudvin

Alternative sluttar ikkje her, både kvit- og raudvin vil gi gode kombinasjonar. Blant dei kvite vinane ønskjer vi å finne syrestruktur for å bære konsentrasjonen til maten. Druer som Chardonnay, Pinot Blanc og Pinot Gris er å sjå etter.

  • Zind Humbrecht Riesling Clos Häuserer – Nasen byr på mineralsk tone av stein og våt ull med eit snev av gule eple. Fantastisk konsentrasjon og mineralske tonar, både kompleksitet og fylde er flott. Smaken er lang, vinen er tørr og byr på aroma av tydeleg mineralitet og hint av krydder i avslutninga.
  • Shebang II White Cuvee - Tropisk frukt av aprikos, brente mandlar, mineralitet og ein fedme som kan minne om vanilje, men samtidig byr den på friskheit, gjennom sitrus på nasen. I munnen gir den tydeleg aroma av aprikos, mineralitet og meir av dei brente mandlane i avslutninga.
  • Vernaccia Di Oristano Flor 2004 – Ein artig sak som kan minnast om sherry. Farge mot gull og oransje. Byr på mandlar, treverk, tørka frukt i nasen. Konsentrert smak av nøtter og tørka frukt i ei tørr utgåve saman med mandlar og hint av mineralitet i avslutninga. Lang, konsentrert og svært rik. Vinen er noko spesiell, men svært spennande for dei som torer å smake.

Om du ønskjer å servere raudvin til maten, skal den ikkje vere for kraftig. Finn ein som har ein beskjeden tanninstruktur, men som gjerne har ein blaut og avrunda karakter. På kalkunen vil ein som oftast finne fettet som ligg mellom kjøt og skinn, og ein er derfor mindre avhengig av tanninens ”fettrensande” evne. Druer som Pinot Noir, Merlot , Gamay er saftige, blaute, og har elegant og mindre framtredande tanninar.

  • Gleichenstein Hofgarten Pinot Noir – Raudvin frå Baden i Tyskland laga på 100% Pinot Noir. Bringbær saman med fjøs og lær på nasen. Behageleg, frisk og aromatisk i munnen. Raude bær rommar munnen, mineralitet mot stein, lær og avslutningsvis byr det aroma mot krydder.
  • Anthill Farms Sonoma Coast Pinot Noir 2012 - Farge mot jordbær, stor kjerne med liten kant. Raude bær med aroma av jordbær og solbær. Nøtter, tre, mineralitet mot stein i opninga med friske raude bær - gode blaute og saftige frukter.

Kva drakk du til nyttårsmiddagen?