Hakkasteik og sider på Agatunet i Hardanger

Hakkasteik og sider på Agatunet i Hardanger

Det er ei  økt bevisstheit  rundt kva ekte sider er.

 Vinmonopolet opplever ein større etterspørsel av sider som aperitiff og til mat generelt  fremfor dei tradisjonelle boblene  vi  tidligere har sverga til. 

 Det er fleire fordeler med å sette sider til mat;

1) Friskt med tydeleg aroma av eple og god syre.
2) Handterar overraskande bra salt og fett.
3) Fin fylde.
4) Den har lågare alkohol, du kan difor teste ut fleire variantar til same måltid.

IMG_4587.jpg

Variasjonen innan sider

Med over 7.500  kjende eplesortar i verda,  noko som ville  tatt  nærmare  20 år å smake  seg gjennom,  er det liten tvil om  at sider kan variere. Variasjonen i  fasong, farge, fruktkjøt, smak og lukt er heilt sentrale deler som  gir  kvar eplesort  sitt  særpreg. Det legger også grunnlaget for variasjon i sider på marknaden.   

Kvar enkelt eplesort  vil tilføye sin karakter, og kome med sin unike syre som gir friskheit til sideren og  moglegheita for å ha tanniner i mosten. Det resulterer i at sider har dei ulike  eigenskapane  ein ser etter for  å finne vekt og balanse  til mat. 

Vekta i sideren er heilt nødvendig for å kunne kombinere den med feit og salt mat. Difor vil ein sider med god vekt innehalde over 4,7 prosent alkohol, ha syre som gir god friskheit og ei frukt som kan bære eit krevjande måltid. Balanse seier noko om korleis sideren opplevast i munnen, og for å oppnå eit best mogleg resultat er det heilt sentralt å ha balanse mellom syre, friskheit og aroma.  

Tilset ein mykje sukker i mosten vil alkoholen bli høgare og tåle ein kraftigare rett med meir fett, salt og smak. Ein sider som har lågare alkohol, som for eksempel butikkstyrke på 4,7 prosent, vil kome best frem åleine eller til ein lettare rett. Sjølv om alkohol i sider er heilt essensielt for å sette den til krevjande retter, gjerne det ein kallar norsk husmannskost, er det vanskelegere å oppnå balanse i mosten og ein sider som er god å drikke frå start til slutt.  

 Joar Aga - karen bak Aga Sideri.

Joar Aga - karen bak Aga Sideri.

Hakkasteik på Agatunet
Ved fleire anledningar har eg testa ut Joar sine siderar. For ei veke sidan var eg igjen på besøk i Hardanger for å oppdatere meg på korleis innhaustinga og produksjonen har gått. Mellom dei ulike besøka hadde vi lunsj på Agatunet der mor til Joar lagde Hakkasteik, ein tradisjonell rett frå Hardanger. 

Berre det å gå rundt på Agatunet var veldig spesielt. Eg såg for meg eit hus med ein låve, men tunet var verkeleg eit tun med mange hus. Vi fekk gleda av å ete lunsjen i eit av desse husa. Veggane var mørke med store bjelkar som har levd gjennom storm, uvær og masse glede. 

 På to langbord sat vi 30 stykke og kunne nyte atmosfære. Ei ekstra stor opplevingar var det å få servert Hardanger sin tradisjonelle rett, hakkasteik. Retten bestod av poteter, nepe, gulrøtter, steika og ulikt tilbehør av tyttebær og sylteagurk. Som norsk tradisjonsmat vert kjenneteikna var også denne retten salt og feit, men det unike er at kvart element får spele si rolle. Med nesten alle siderprodusentane i Hardanger var det moro å teste dei ulike til retten og fortsette smakinga med dei. 

IMG_4591 2.jpg
IMG_4598 2.jpg
IMG_4590.jpg
IMG_4593.jpg

Sider til mat
Ettersom fleire siderhus har auka kvaliteten, andre har starta, har etterspørselen etter sider økt enormt dei siste tre åra. Kvar enkelt produsent jobbar med sine produkt og det kjem tydeleg fram at dei enkelte har ulik stil. 

Nokre produsentar satsar på ein meir sødmefull stil som når ut til ein større del av befolkninga, andre jobbar med å få frem aroma av epla og potensialet for kvar enkelt eplemark, mens for andre igjen er eit musserande resultat det avgjerande.  

Sider som opprinneleg vart laga heime på gardane med høg alkohol og med hovudformål å drikke i festlige lag, har no blitt endra. Blant siderprodusentane vi har i Norge er det aroma frå epla som kjenneteiknar drikken og gir den fulle karakter. 

Aroma, syre og i nokre tilfelle garvestoff, gjer seg ypparleg til å drikke åleine og til mat. Kva sider ein setter til maten er avhengig av alkoholinnhald, syre og sukkermengde. Det er ingen tvil om at ein har langt fleire gode sidera ein kan sette til mat enn tidlegere, og det store spørsmålet er om restaurantane tør å introdusere sider til ein heil meny framfor øl og vin.