Anniken England

Korleis kan ein vin lukte lær, krydder, vanilje og bjørnebær? 

Anniken England
Korleis kan ein vin lukte lær, krydder, vanilje og bjørnebær? 

Har du nokon gong undra over kva den ved sidan av deg kan lukte i ein vin? Lurt på om vedkommande berre seier noko eller om det faktisk stemmer?  

Kvar dag vert vi utsette for utallege mange lukter, der noko luktar meir enn anna. Ta eit glas vatn, det luktar nesten ingen ting, men om du står ovanfor rakfisk eller lime får du masse aroma. Kvifor er det slik?  

Det er to forhold som må vere til stades for at vi kan lukte noko:  

  1. Flyktige molekylar

  2. Molekyla må binde seg til olfaktoriske reseptorar  

Det fyrste har med fysikk å gjere medan det andre har med fysiologi å gjere. For at eit molekyl skal hamne inne i nasen din må det løysast opp i lufta slik at vi kan snuse på det. Når eit molekyl har hamna i nasen din, må det binde seg til ein reseptor som sender signal som registrerast og tolkast i hjernen din.   

twenty20_65d09f82-fbbf-4210-ab5c-5ab227016b55.jpg

For at du skal kunne lukte på vinen må molekyla vere i lufta. Sving på vinen i glaset for at molekyla skal forsvinne frå væskeoverflata, og stikk nasen nedi glaset og snus på det. Om du har vanskeleg for å plukke opp aroma i vinen kan den vere lukka eller litt for kald. Det er lov å ”varmen” vinen opp i hendene sine før ein luktar vidare på den.  

Så kvifor luktar vatn så lite? Det består av små og lette molekyl som har lett for å binde seg til naboen. Om det attpåtil molekylene surrer rundt naseborene heile dagen og ikkje treffer eller utløyser eit signal frå ein olfaktorisk reseptor vil ein aldri lukte det.  

Det er sjeldan vatn utløyser desse signala, og om det gjer det så er vi menneske vanlegvis så overvelda av den konstante lukta i lufta at vi likevel ikkje vil legge merke til det. 

Og kva skjer så fysiologisk? Hovudsakleg har vi millionar av olfaktoriske reseptorar i epitelet inne i nasen vår. Dei aromatiske sambindingane vi kjem over bind seg til sin spesifikke reseptor. Dette genererer eit elektrokjemisk signal langs ei bane som sluttar i olfaktorisk cortex; ein liten del av hjernen som primært tek seg av lukt. Me kan oppfatte ei spesifikk lukt ved at ein viss kombinasjon av reseptorar vert aktiverte og sender signal vidare. 

Vi menneske er unike på mange måtar, der nasen vår truleg er det mest sofistikerte kjemiske apparatet for å fastslå om noko har aroma eller ikkje.  

Nylege kjemiske analyser tyder på at vin inneheld omtrent 25 til 35 lukt-aktive sambindingar. Majoriteten er additive, noko som betyr at dei kan enkelt sniffast og dekonstruerast til ein kompleks aroma.  

I tida du har drukke vin har du nok oppdaga at vin er forskjelleg, både når det kjem til sødme, syre og tanninar, men også kva for aroma du får.  

At du i nokre tilfelle kan lukte krydder, vanilje, kirsebær og andre element i ein vin kjem altså an på kva for drue vinen er laga av, i kva for område og kva lagringsforhold vinen har fått i ettertid.  

pexels-photo-708392.jpeg

For å konkludere, fjas eller fakta?  

Det kan godt hende at personen ved sidan av deg ikkje kan noko om vin, og er kreativ i aromaen han vel å nemne. Men, det kan også hende at han faktisk er god til å sette ord på kva han luktar.  

Mange tykkjer at akkurat det å lukte på ein vin, hente fram riktig aroma og å seie dei høgt er skummelt og vanskeleg. Begynn enkelt, kvar gong du drikk ein vinn, snurr litt på glaset, lukt, tenk etter kva det minnar deg om og fortel det til dei rundt deg.  

Gjer det gong etter gong - med trening blir du stadig betre! 

Last ned min vesle guide til korleis du kan bli betre kjent seks forskjellige druer. I neste veke skal vi ta føre oss ei og ei drue, finne ein rett som passar til OG du får eit par tips til vinar du bør prøve.